Sebahattin Devecioğlu

Sebahattin Devecioğlu

FUTBOLDA BAĞIMSIZ DENETİM -I-

Gün geçtikçe pazar payını genişleten spor, kurum ve organizasyonları; küresel ekonomi ile birlikte yaygınlaşan liberal ekonomi politikaları ile serbest piyasa mekanizmalarının önemli bir enstürmanı haline gelmektedir. Futbolun Futbolda sadece Avrupa pazarının büyüklüğü 13,8 milyar avroya ulaşmaktadır. Avrupa’nın en büyük ligleri arasında İngiltere’de futbol gelirleri yılda 2 milyar 273 milyon avro, Almanya’da 1 milyar 379 milyon avro, İspanya’da 1 milyar 326 milyon avro, İtalya’da 1 milyar 163 milyon avro, Fransa’da da 972 milyon avro olarak belirlenmiştir.
Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Teşkilatının (OECD) karapara aklamayla mücadeleyi yürüten Mali Eylem Görev Gücü (FATF), “Futbol Sektörü Aracılığıyla Karapara Aklama” konulu raporuyla, futbolun öteki yüzünü ortaya koymuştu; Rapora göre, son 20 yılda sadece eğlence veren bir sektör olmaktan çıkan futbol, küresel bir endüstri haline dönüşmüştür. Futbolun artan iktisadi önemi de, sektöre yapılan yatırımları artırmaktadır. Ancak bu durum, suç ekonomisi aktörlerinin de futbolla ilgilenmesine yol açtığı; FATF’ın Futbol Sektörü Aracılığıyla Karapara Aklama Raporu, futbol endüstrisinin büyüklüğünün önemli bir para akışına neden olduğunu, bunun da hile, yolsuzluk, vergi kaçakçılığı ve karapara aklamayı beraberinde getirdiğini ifade edilmektedir.
Kayıtdışı ekonomi, kendi bünyesinde yasalara tamamı ile aykırı olan illegal yasalarla yapılmasına izin verilmiş, resmi ekonomi ve bütünlükle sosyo-ekonomik hayat üzerinde önemli bir biçimde etki yapmaktadır. Bu durumun spor sektörü içinde geçerli olduğu ifade edilmektedir. Sosyal ve ekonomik yaşamın bir parçası olan sporun yapılan araştırmalarda spor sektöründe kayıt altına alınamayan ve vergilendirilemeyen bir çok işlem bulunduğunu ortaya koymaktadır. Spor ile iştigal eden kulüplerden özellikle de sporcu transferlerinden yararlanıldığı ifade edilmektedir. Spor kulüpleri kurulması ve işletilmesi suretiyle de karaparanın aklanması uygulamasına hemen-hemen tüm ülkelerde sıkça rastlanılmaktadır. Organize suç örgütleri golf, basketbol, futbol ve uzak doğu sporları gibi alanlarda faaliyet göstermek üzere kulüp kurmakta, bunlara üyelik için yüksek aidatlar aldıklarından bahisle üye sayısıyla orantılı olarak yasallık kazandırmaktadır. Bu uygulama özellikle Japonya’da yaygındır.
Özellikle futbolun yapısal özelliği şirketleşme mantığına yönelmesi ile birlikte, futbol yönetim ve organizasyonları ekonomi yönetimi mantığıyla hareket etme durumunda kalmışlardır. Futbolun yönetim mekanizmalarını oluşturan FİFA, UEFA, TFF gibi kurum ve kuruşlar futbolun mali yönetimi ile ilgili bir dizi karalar alarak uygulamalar başlatmışlardır. 
Finansal Fair Play uygulaması başlatan FIFA 2012-2013 sezonunda devreye girecek bu kurallar futbolun finansal yönü ile ilgili ve tüm kulüplerin bu kurallara uyması gerekmektedir. Yeni düzenlemelerin sonucu olarak, kulüpler bütçelerinin üzerinde harcama yaparak bütçe açığı veremeyecekleri gibi kulüp başkanları ve kulüp yöneticileri de ellerini ceplerine atamayacaklar Çünkü bu kriterlerin sağlamaya çalıştığı asıl şey, futbol dışı kaynakların futboldan tamamen uzaklaşması Bu sebepten dolayı, başkanlarına ve yöneticilerine borçlu olan kulüpler 2012-2013 sezonuna kadar bu borçları kulübün mali tablosundan çıkartması gerekmektedir. Dolayısıyla futbol ile ilgili kurum ve kuruluşlar artık Finansal Fair Play, UEFA kriterleri, Kulüp Lisans Sistemi gibi çeşitli uygulamalarda adı geçen mali denetim şartlarına uymak durumundadırlar. 
TFF Kulüp Lisans Kurulu, UEFA ve TFF Kulüp Lisans Talimatlarındaki süre ve hükümlere uygun olarak, UEFA tarafından başlatılan ve 6 sezondan beri düzenli olarak, Türkiye de uygulanan Kulüp Lisans Sistemi, kulüplerin sportif, altyapı, personel-idari, hukuki ve mali açılardan sistemlerini belli bir standarda ulaştırarak, bu seviyenin gelişimini ve sürekliliğini sağlamayı amaçlamaktadır. Bu standartları Türkiye’de sadece 2010-2011 profesyonel futbol liglerinde faaliyet gösteren 7 kulüp sağlamış durumdadır. Öyleyse spor kulüpleri yönetim yapılarını idari ve mali olarak kurumsallaştırmak zorundadır. Bu da kulüplerin idari ve mali yapılarının günümüz ekonomik kurallarına uygun olarak kurumsallaşma adına bağımsız denetleme mekanizmalarını devreye koymaları ile ilgilidir. 

Kaynaklar
1-http://www.mecazen.com/finansal-fair-play-uefa-2012-kriterleri 
2-http://www.stratejikboyut.com/haber/ulkemizde-bagimsiz-denetim-sirketleri--28558.html
3- http://www.spk.gov.tr/
4.http://www.tff.org.tr
5-http://www.fatf-gafi.org/dataoecd/7/41/43216572.pdf
6- Dül Danzanjamts, karapara aklama ile mücadelede uluslararası boyut, yüksek lisans tezi, Ankara–2008

Önceki ve Sonraki Yazılar
YAZIYA YORUM KAT
UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.